کندل چیست؟ چگونه از آن استفاده کنیم؟

کندل چیست؟ کندل استیک (Candlestick) چیست؟ چه کاربردی دارد؟ چگونه با استفاده از کندل ها می توان آینده قیمت ها را پیش بینی کرد؟ در این مقاله از آکادمی کارینکس قصد داریم به یکی از اصطلاحات مهم در بازارهای مالی یعنی کندل استیک بپردازیم و تمامی مولفه های مهم آن را بررسی کنیم. پس اگر علاقمند به این مبحث مهم و پرکاربرد هستید، تا انتها با ما همراه باشید.

اگر در بازارهایی مثل بورس، ارز دیجیتال، فارکس یا آموزش های مربوط به آن وارد شده باشید، اصطلاح کندل یا کندل استیک یکی از مواردی است که زیاد تکرار می شود. نمودارهایی که شبیه میله ها یا شمع های سبز و قرمز هستند. در نگاه اول، شاید به دید خیلی ها، این اشکال خطوط و رنگ هایی هستند که نشان از پیچیدگی قیمت ها می دهند، اما اینطور نیست، می توان خیلی ساده به آن نگاه کرد و آنها را فرا گرفت. در واقع هر کدام داستانی از تقابل خریداران و فروشندگان را روایت می‌کنند.

یادگیری کندل، در واقع به شما کمک زیادیی در درک بازارهای مالی مختلف مثل بورس، فارکس، ارز دیجیتال و غیره خواهد کرد. بیشتر معامله‌گران حرفه‌ای از نمودار کندل استیک (Candlestick Chart) استفاده می‌کنند. دلیل محبوبیت کندل ها این است که صرفا قیمت ها را نشان نمی دهند، بلکه می توانند نمایانگر رفتار قیمتی سهام یا جفت ارز نیز باشند. کندل ها به ما می‌گویند در یک بازه زمانی مشخص، چه کسی قدرت بیشتری داشته است؛ خریداران یا فروشندگان؟

همچنین می توان گفت کندل، زبان بصری احساسات در بازار است. ترس، طمع، تردید، هیجان و قدرت، همگی در قالب بدنه و سایه های یک کندل، قابل تشخیص خواهند بود. وقتی کندل استیک را یاد بگیرید و زبانش را درک کنید، دیگر نمودار برایتان مجموعه ای از خطوط بی روح و پیچیده و فاقد معنی نخواهد بود، بلکه تبدیل به روایت زنده ای از تصمیمات معامله گران ( چه داخلی و چه بین المللی) خواهد شد.

در این مقاله قرار است موضوعات زیر را بررسی کنیم:

• کندل دقیقاً چیست و چگونه ساخته می‌شود
• اجزای تشکیل‌دهنده آن چه مفهومی دارند
• انواع کندل های مهم کدام‌اند
• الگوهای معروف کندلی چگونه شکل می‌گیرند
• چگونه می‌توان از آن‌ها در معامله استفاده کرد
• و مهم‌تر از همه، چه اشتباهاتی را باید از آن‌ها دور نگه داشت

اگر دوست دارید با این اصطلاح مهم، بیشتر آشنا شوید و بتوانید پایه خود را قوی تر کنید، با ما تا انتهای این مطلب همراه باشید.

کندل چیست؟ به زبان ساده

به زبان ساده کندل یا Candlestick نوعی نمایش گرافیکی قیمت در نمودارهای بازارهای مالی است که اطلاعات چهارگانه قیمت ( قیمت باز شدن، بسته شدن، بالاترین و پایین ترین قیمت) را در یک بازه زمانی مشخص نشان می‌دهد.

• قیمت باز شدن (Open)
• قیمت بسته شدن (Close)
• بالاترین قیمت (High)
• پایین‌ترین قیمت (Low)

توجه داشته باشید که هر کندل نماینده یک بازه زمانی است؛ این بازه می تواند 1 دقیقه، 5 دقیقه، 1 ساعت، 1 روز یا حتی یکماه باشد. به بیان ساده تر، هر کندل را می توان نمایانگر خلاصه ای از نبرد قیمتی در بازه های زمانی مشخص دانست. همچنین این نکته را به خاطر داشته باشید که مجموع کندل ها در یک بازه زمانی کوچکتر، می توانند شمایل کندل در بازه زمانی بزرگتر را تشکیل دهند. مثلا مجموع کندل های 1 ساعتی، یک کندل روزانه را تشکیل می دهد.

تاریخچه کندل استیک

جالب است بدانید که نمودارهای کندل استیک قدمتی بیش از ۲۰۰ سال دارند. این روش اولین بار در قرن هجدهم توسط معامله‌گران برنج در ژاپن ابداع شد. یکی از معروف‌ترین افراد در این زمینه، تاجری به نام “مونهیسا هوما” بود که با تحلیل رفتار قیمت برنج، الگوهایی کشف کرد که بعدها به پایه‌های تحلیل کندلی تبدیل شدند.

سال‌ها بعد، این روش وارد بازارهای مالی مدرن هم شد و امروزه به یکی از مهم‌ترین ابزارهای تحلیل تکنیکال در سراسر جهان تبدیل شده است.

تفاوت نمودار کندلی با نمودار خطی و میله‌ای

برای درک اهمیت کندل، بهتر است آن را با سایر انواع نمودار مقایسه کنیم:

• نمودار خطی فقط قیمت بسته شدن را نشان می‌دهد. این نمودار ساده و مناسب برای دید کلی است، اما جزئیات رفتاری بازار را نمایش نمی‌دهد.
• نمودار میله‌ای (Bar Chart) اطلاعات چهارگانه قیمت را نشان می‌دهد، اما خواندن آن برای بسیاری از افراد دشوارتر است.
• نمودار کندلی همان اطلاعات میله‌ای را ارائه می‌دهد، اما به شکلی بصری‌تر و قابل فهم‌تر.

دلیل محبوبیت کندل دقیقاً همین وضوح بصری است. شما با یک نگاه می‌توانید تشخیص دهید که قیمت در آن بازه زمانی صعودی بوده یا نزولی، قدرت حرکت چقدر بوده و آیا بازار دچار تردید شده است یا نه.

چرا کندل محبوب‌ترین نوع نمودار است؟

کندل استیک چند مزیت مهم دارد:

• خوانایی سریع و ساده
• نمایش قدرت خریداران و فروشندگان
• امکان شناسایی الگوهای تکرارشونده
• کاربرد در تمام بازارها و تایم‌فریم‌ها

کندل ها به شما کمک می‌کنند احساسات بازار را ببینید، نه فقط اعداد را. این ویژگی باعث شده که تقریباً تمام پلتفرم‌های معاملاتی، نمودار کندلی را به‌عنوان حالت پیش‌فرض نمایش دهند. در ادامه مقاله، هر یک از این اجزا را دقیق‌تر بررسی می‌کنیم و یاد می‌گیریم چگونه از آن‌ها برای تحلیل حرفه‌ای بازار استفاده کنیم.

اجزای تشکیل دهنده کندل چیست؟

برای تحلیل درست نمودار کندل استیک، ابتدا باید اجزای هر کندل را بشناسیم. همانطور که در بالا هم به آن اشاره کردیم، هر کندل خلاصه ای از رفتار قیمت در یک بازه زمانی مشخص است و از چند بخش اصلی تشکیل می شود که هرکدام، اطلاعات مهمی درباره قدرت خریداران و فروشندگان ارائه می دهند:

قیمت باز شدن (Open)

قیمت باز شدن، اولین قیمتی است که معامله در ابتدای بازه زمانی کندل در آن انجام شده است. به عنوان مثال، اگر تایم‌فریم ( بازه زمانی معاملاتی ) شما یک‌ساعته باشد، قیمت Open همان قیمتی است که اولین معامله در ابتدای آن ساعت ثبت شده است.

قیمت باز شدن اهمیت زیادی دارد، زیرا نقطه شروع رقابت خریداران و فروشندگان را نشان می‌دهد. در برخی بازارها مثل بورس، فاصله بین قیمت بسته شدن کندل قبلی و قیمت باز شدن کندل جدید می‌تواند نشان‌دهنده «گپ قیمتی» باشد که خودش سیگنال مهمی در تحلیل محسوب می‌شود.

قیمت بسته شدن (Close)

قیمت بسته شدن، آخرین قیمتی است که در پایان بازه زمانی کندل معامله شده است. این قیمت معمولاً مهم‌ترین بخش کندل محسوب می‌شود. چرا؟ چون بسیاری از معامله‌گران حرفه‌ای تصمیم‌گیری خود را بر اساس قیمت بسته شدن انجام می‌دهند. اگر قیمت Close بالاتر از Open باشد، کندل صعودی است؛ اگر پایین‌تر باشد، کندل نزولی خواهد بود.

در واقع، نتیجه نبرد خریداران و فروشندگان در قیمت بسته شدن مشخص می‌شود. به همین دلیل، کندل هایی که در نزدیکی بالاترین قیمت خود بسته می‌شوند معمولاً نشان‌دهنده قدرت خریداران هستند.

بالاترین قیمت (High)

بالاترین قیمت یا High، بیشترین قیمتی است که در طول بازه زمانی کندل ثبت شده است. این مقدار بالاترین نقطه‌ای است که خریداران توانسته‌اند قیمت را به آن برسانند. اگر High فاصله زیادی با بدنه کندل داشته باشد، یعنی در آن بازه زمانی تلاش زیادی برای بالا بردن قیمت انجام شده، اما احتمالاً فروشندگان وارد شده‌اند و اجازه نداده‌اند قیمت در آن سطح باقی بماند. این موضوع می‌تواند نشانه‌ای از مقاومت یا فشار فروش باشد.

پایین‌ترین قیمت (Low)

پایین‌ترین قیمت یا Low، کمترین قیمتی است که در آن بازه زمانی ثبت شده است. این نقطه نشان می‌دهد فروشندگان تا چه حد توانسته‌اند قیمت را پایین بیاورند.

اگر فاصله Low با بدنه کندل زیاد باشد، نشان‌دهنده این است که فروشندگان ابتدا قدرت زیادی داشته‌اند، اما در ادامه خریداران وارد شده‌اند و قیمت را بالا کشیده‌اند. چنین رفتاری معمولاً در نواحی حمایتی اهمیت زیادی پیدا می‌کند.

بدنه (Body)

بدنه کندل فاصله بین قیمت باز شدن (Open) و قیمت بسته شدن (Close) را نشان می‌دهد. این قسمت ضخیم‌ترین بخش کندل است و اصلی‌ترین پیام آن را منتقل می‌کند.

• اگر Close بالاتر از Open باشد، بدنه معمولاً سبز (یا سفید) نمایش داده می‌شود » کندل صعودی
• اگر Close پایین‌تر از Open باشد، بدنه معمولاً قرمز (یا مشکی) است » کندل نزولی

در کندل استیک، اندازه بدنه بسیار مهم است. بدنه بلند نشان‌دهنده قدرت و مومنتوم قوی است؛ یعنی یکی از طرفین بازار کنترل را در دست داشته است. بدنه کوتاه معمولاً نشان‌دهنده تردید یا تعادل نسبی بین خریداران و فروشندگان است.

سایه‌ها یا فتیله‌ها (Wicks / Shadows)

خطوط نازکی که بالا و پایین بدنه قرار دارند، سایه یا فتیله نامیده می‌شوند. این بخش‌ها فاصله بین بدنه و بالاترین یا پایین‌ترین قیمت را نشان می‌دهند.

• سایه بالایی = فاصله بین High و بالاترین نقطه بدنه
• سایه پایینی = فاصله بین Low و پایین‌ترین نقطه بدنه

سایه‌ها اطلاعات بسیار مهمی درباره رد شدن قیمت از یک سطح ارائه می‌دهند. مثلاً:

• سایه بالایی بلند » فشار فروش در سقف قیمت
• سایه پایینی بلند » ورود خریداران در کف قیمت
• سایه‌های بسیار کوتاه » حرکت قوی و بدون مخالفت جدی

در بسیاری از الگوهای کندلی معروف مثل چکش یا پین‌بار، همین سایه‌ها نقش کلیدی دارند.

چرا باید به صورت دقیق و اصولی اجزای کندل را فرا بگیریم؟ درک دقیق این اجزا پایه و اساس تحلیل کندلی است. بدون شناخت آن‌ها، ورود به الگوهای کندلی پیشرفته ممکن است گمراه‌کننده باشد. در ادامه مقاله، خواهیم دید که چگونه ترکیب این اجزا، الگوهایی می‌سازد که معامله‌گران از آن‌ها برای تصمیم‌گیری استفاده می‌کنند.

تفاوت کندل صعودی و نزولی چیست؟

ساده ترین تقسیم بندی در نمودارهای کندل استیک، کندل صعودی (Bullish) و کندل نزولی (Bearish) است. این دو کندل، هرکدام می توانند مفهوم متفاوتی داشته باشند و اطلاعات بسیار مهمی را برای ما ارئه کنند.

تفاوت در رنگ کندل صعودی و نزولی

اولین و مشهودترین تفاوت میان کندل صعودی و نزولی، رنگ آن است. کندل سبز یا سفید نشانه صعودی بودن و کندل قرمز یا مشکی نشان دهنده نزولی بودن است:

• کندل سبز (یا سفید) نشان‌دهنده صعودی بودن است » قیمت بسته شدن بالاتر از قیمت باز شدن است.
• کندل قرمز (یا مشکی) نشان‌دهنده نزولی بودن است » قیمت بسته شدن پایین‌تر از قیمت باز شدن است.

توجه داشته باشید که این رنگ‌ها صرفاً جنبه ظاهری ندارند؛ آن‌ها نتیجه نهایی قدرت در آن بازه زمانی را نشان می‌دهند.

مفهوم قدرت خریدار و فروشنده

در یک کندل صعودی، خریداران توانسته‌اند قیمت را از سطح باز شدن بالاتر ببرند و در پایان بازه، کنترل بازار را در دست بگیرند. هرچه بدنه کندل بلندتر باشد، این قدرت بیشتر بوده است. در مقابل، در یک کندل نزولی، فروشندگان غالب بوده‌اند و قیمت را پایین‌تر از نقطه شروع بسته‌اند.

در واقع، هر کندل یک میدان جنگ کوچک است؛ بدنه کندل نتیجه نهایی جنگ را نشان می‌دهد.

کندل های قوی و ضعیف

قدرت یک کندل فقط به رنگ آن وابسته نیست، بلکه به اندازه بدنه و شکل سایه‌ها نیز بستگی دارد. در ادامه بر اساس اندازه و شکل سایه ها، هر نوع کندل را تحلیل می‌کنیم:

• بدنه بلند + سایه کوتاه » قدرت بالا و حرکت قاطع
• بدنه کوتاه + سایه بلند » تردید و نوسان زیاد
• بدنه بسیار کوچک » تعادل نسبی بازار

مثلاً یک کندل سبز کوچک با سایه‌های بلند الزاماً نشانه قدرت خریداران نیست؛ ممکن است فقط نوسان بالا و بلاتکلیفی بازار را نشان دهد.

سایه بلند چه معنایی دارد؟

سایه‌ها نشان‌دهنده تلاش ناموفق یا موقتی یکی از طرفین بازار هستند.

• سایه بالایی بلند » خریداران قیمت را بالا برده‌اند، اما فروشندگان وارد شده و آن را پایین کشیده‌اند.
• سایه پایینی بلند » فروشندگان قیمت را پایین برده‌اند، اما خریداران در کف وارد شده‌اند و بازار را برگردانده‌اند.

در نواحی حمایت و مقاومت، سایه‌های بلند اهمیت زیادی پیدا می‌کنند و می‌توانند نشانه بازگشت احتمالی باشند.

تایم‌فریم و نقش آن در شکل‌گیری کندل

هر کندل فقط در چارچوب زمانی خود معنا دارد. یک کندل در تایم‌فریم ۵ دقیقه‌ای داستانی متفاوت از همان دارایی در تایم‌فریم روزانه روایت می‌کند:

• کندل ۱ دقیقه‌ای » مناسب اسکالپرها
• کندل ۱۵ دقیقه‌ای یا ۱ ساعته » مناسب معاملات کوتاه‌مدت
• کندل روزانه » مناسب سوئینگ‌تریدرها
• کندل هفتگی و ماهانه » دید بلندمدت

هرچه تایم‌فریم بالاتر باشد، سیگنال‌ها معمولاً معتبرتر هستند، اما دیرتر صادر می‌شوند.

تفاوت سیگنال در تایم‌های مختلف

ممکن است در تایم‌فریم ۵ دقیقه‌ای سیگنال فروش مشاهده شود، اما در تایم‌فریم روزانه روند همچنان صعودی باشد. به همین دلیل، معامله‌گران حرفه‌ای معمولاً از تحلیل چند تایم‌فریمی استفاده می‌کنند.

اشتباه رایج در تفسیر تایم‌فریم

یکی از خطاهای رایج، تصمیم‌گیری بر اساس کندل های تایم پایین بدون توجه به روند اصلی در تایم بالا است. کندل های تایم پایین نویز بیشتری دارند و ممکن است سیگنال‌های کاذب تولید کنند.

مهم‌ترین الگوهای کندلی تکی (Single Candlestick Patterns)

الگوهای تک‌کندلی زمانی شکل می‌گیرند که ساختار یک کندل خاص پیام مهمی منتقل کند. در ادامه مهمترین الگوهای تک کندلی که هرکدام حاوی یک پیام مهم هستند را برسی خواهیم کرد:

دوجی (Doji)

بدنه بسیار کوچک و سایه‌های متغیر دارد. نشان‌دهنده تردید و تعادل بین خریداران و فروشندگان است. در نزدیکی حمایت یا مقاومت می‌تواند هشدار تغییر روند باشد.

طبق تصاویر زیر، می توان گفت اگر الگوی دوجی بعد از ماروبوزو سفید تشکیل شود، یعنی قدرت خریداران در حال کاهش است.

همچنین می توان گفت اگر الگوی دوجی بعد از ماروبوزو سیاه تشکیل شود، یعنی قدرت فروشندگان در حال کاهش است.

چکش (Hammer)

بدنه کوچک در بالا و سایه پایینی بلند دارد. معمولاً در انتهای روند نزولی دیده می‌شود و می‌تواند نشانه بازگشت صعودی باشد.

مرد دارآویز (Hanging Man)

از نظر شکل شبیه چکش است، اما در انتهای روند صعودی ظاهر می‌شود و می‌تواند هشدار ریزش باشد.

ماروبوزو (Marubozu)

بدون سایه یا با سایه بسیار کوتاه است. نشان‌دهنده حرکت قدرتمند و قاطع بازار است.

پین‌بار (Pin Bar)

دارای سایه بلند و بدنه کوچک است. معمولاً نشانه رد شدن قیمت از یک سطح مهم است.

مهمترین الگوهای دو و سه کندلی (Multi-Candle Patterns)

بعضی از کندل ها در کنارهم می توانند الگوهایی تشکیل دهند که در این صورت ممکن است یک مفهوم خاص را برای به همراه داشته باشند. در ادامه مهمترین الگوهای دو و سه کندلی را برای شما تشریح خواهیم کرد:

پوشای صعودی و نزولی (Engulfing)

در پوشای صعودی، یک کندل سبز بزرگ، کندل قرمز قبلی را کاملاً در بر می‌گیرد. نشانه قدرت خریداران است. حالت نزولی برعکس آن است.

ستاره صبحگاهی (Morning Star)

الگوی سه کندلی بازگشتی در انتهای روند نزولی است. در این الگو، کندل اول نزولی قوی، کندل دوم کوچک و کندل سوم صعوی قوی می باشد.

ستاره شامگاهی (Evening Star)

نسخه نزولی ستاره صبحگاهی و هشدار بازگشت نزولی در سقف روند صعودی است. در این الگو، کندل اول صعودی پرقدرت، کندل دوم کوچک و کندل سوم نزولی قوی است.

هارامی (Harami)

کندل کوچک داخل بدنه کندل قبلی قرار می‌گیرد و نشان‌دهنده کاهش مومنتوم (تعداد دفعات انجام معامله به ازای یک کندل خاص) است.

چگونه از کندل ها در معامله استفاده کنیم؟

کندل ها به تنهایی کافی نیستند. کاربرد حرفه‌ای آن‌ها زمانی است که با ابزارهای دیگر ترکیب شوند. در ادامه بهترین روش استفاده از کندل ها در معاملات بازارهای مالی را برای شما توضیح خواهیم داد:

• ترکیب با حمایت و مقاومت: الگوهای بازگشتی در نزدیکی سطوح مهم اعتبار بیشتری دارند.
• ترکیب با حجم معاملات: افزایش حجم در کنار کندل قوی، اعتبار سیگنال را افزایش می‌دهد.
• ترکیب با اندیکاتورها: استفاده از RSI، میانگین متحرک یا MACD می‌تواند تأیید اضافی بدهد.
• مدیریت ریسک: هیچ الگویی ۱۰۰٪ موفق نیست. تعیین حد ضرر الزامی است.

بنابراین، دانستیم که استفاده از کندل ها زمانی موثر است و ما را به نتیجه درست هدایت می کند که در کنار سایر ابزارها مورد استفاده قرار گیرد. به همین دلیل توصیه می کنیم از اشتباهات رایج زیر در معاملات با استفاده از کندل ها، پرهیز کنید:

• معامله صرفاً بر اساس یک کندل بدون توجه به ساختار بازار
• نادیده گرفتن روند اصلی
• بی‌توجهی به حجم معاملات
• تصمیم‌گیری هیجانی بعد از دیدن یک الگوی مشهور

توجه داشته باشید که تحلیل کندلی ابزار کمکی است، نه پیش‌گویی قطعی. متاسفانه بسیاری از معامله گران به خصوص افرادی که به تازگی وارد بازارهای مالی شده اند، این موضوع هنوز جا نیفتاده است و معاملات خود را صرفا بر اساس کندل‌ها تنظیم می کنند که به هیچ وجه توسط کارشناسان مورد تایید نیست.

جمع بندی نهایی در مورد کندل ها و کاربردهایی که دارند!

همانطور که گفتیم، کندل ها روایت کننده گرافیکی از رفتار یک سهام ( یا جفت ارز یا ارز دیجیتال) در یک بازه زمانی مشخص است که بر اساس تایم فریم های مختلف، متفاوت خواهد بود. هر بدنه و هر سایه، بخشی از داستان رفتار بازار را نشان می‌دهد. از روی شکل کندل ها چه به صورت تکی و چه به صورت چندتایی، می توان رفتار بازار در آن مقطع زمانی را تا حدودی پیش بینی نمود.

البته هیچ کندلی به تنهایی معجزه نمی کند و نمی تواند ما را به نتیجه قطعی برساند. آنچه معامله‌گر حرفه‌ای را متمایز می‌کند، ترکیب هوشمندانه کندل ها با روند، سطوح قیمتی، حجم و مدیریت ریسک است.

امیدواریم از این مطلب به اندازه کافی لذت برده باشید. ما سعی کردیم به ساده ترین زبان مفاهیم مربوط به کندل ها را برای شما توضیح دهیم و امیدواریم در این قضیه موفق بوده باشیم. حتما دیدگاه های خودتان را برای ما به اشتراک بگذارید.

سوالات متداول (FAQ)