کدام بانک‌های مرکزی در سال ۲۰۲۶ طلای بیشتری خریدند؟

کدام بانک های مرکزی در سال 2026 طلای بیشتری خریدند؟ چه کشوری در خرید و ذخیره طلا پیشتاز است؟ کدام کشورها بیشتر فروشنده ذخایر طلای خود بودند؟ در این مقاله تحلیلی و تخصصی از آکادمی کارینکس، قصد داریم به بررسی روند خرید و ذخیره سازی طلا توسط کشورهای مختلف بپردازیم و ببینیم پرچمداران خرید این فلز گرانبها، کدام بانک های مرکزی هستند، با ما تا انتها همراه باشید.

در سال‌های اخیر، با تشدید تحولات ژئوپلیتیک و تغییرات نظام پولی جهان، بانک‌های مرکزی بیش از گذشته به طلا به‌عنوان یک دارایی امن، فیزیکی و بدون ریسک طرف مقابل توجه کرده‌اند. آمارهای رسمی نشان می‌دهد این روند در سال ۲۰۲۶ نیز ادامه داشته و بانک‌های مرکزی تنها در سه‌ماهه نخست حدود ۲۴۴ تن طلا خریداری کرده‌اند؛ موضوعی که از تبدیل خرید طلا به یک راهبرد بلندمدت برای بازتنظیم ذخایر ارزی حکایت دارد.

با این حال، شدت این رویکرد در کشورها یکسان نیست و در حالی که برخی به‌طور تهاجمی ذخایر خود را افزایش داده‌اند، برخی دیگر با احتیاط بیشتر یا حتی فروش بخشی از طلا، به نیازهای نقدینگی داخلی پاسخ داده‌اند. مثلا روسیه و ترکیه در سال 2026 اقدام به فروش بخشی از ذخایر طلای خود کردند.

تحلیل وضعیت خرید طلا توسط بانک‌های مرکزی در سال ۲۰۲۶

روند کلی بازار طلا در سال ۲۰۲۶ نشان‌دهنده یک تغییر فاز تدریجی اما محسوس در رفتار بانک‌های مرکزی است. اگرچه خریدها در مقایسه با سال‌های رکوردشکنی گذشته با شیب ملایم‌تری پیش می‌رود، اما تمرکز خریدها روی چند خریدار بزرگ و سنتی به همراه ورود بازیگران جدید، جذابیت این بازار را حفظ کرده است. خرید ۲۴۴ تن طلا در سه ماه نخست سال، کف حمایتی محکمی برای قیمت جهانی طلا ایجاد کرده و سیگنال مثبتی به سرمایه گذاران خرد و نهادی ارسال نموده است.

در این میان، کشورهای در حال توسعه و اقتصادهای نوظهور بیشترین تمایل را برای انباشت طلا نشان داده‌اند. این کشورها معمولاً بخش عمده‌ای از ذخایر خود را به صورت ارزهای خارجی نگهداری می‌کردند، اما اکنون به دلیل فشارهای تورمی جهانی و تنش‌های ژئوپلیتیکی، به دنبال متنوع‌سازی سبد دارایی‌های خود هستند.

در سمت مقابل، برخی کشورهای توسعه‌یافته اروپایی نیز که برای دهه‌ها خریدار فعال طلا نبودند، برنامه‌های خرید منظمی را آغاز کرده‌اند تا انعطاف‌پذیری سیستم مالی خود را در برابر شوک‌های احتمالی ارتقا دهند.

لیست بانک های مرکزی با بیشترین خرید طلا در سال 2026

به طور کلی، در فصل نخست سال 2026 کشورهای زیر بیشترین خرید طلا را ثبت کردند:

1. بانک مرکزی لهستان: 31 تن
2. بانک مرکزی ازبکستان: 25 تن
3. بانک مرکزی قزاقستان: 12 تن
4. بانک مرکزی چین: 7 تن
5. بانک مرکزی جمهوری چک: 5 تن
6. بانک مرکزی مالزی: 5 تن
7. بانک مرکزی اندونزی: 2 تن
8. بانک مرکزی امارات: 1 تن

در ادامه در مورد هر یک از این کشورها بیشتر توضیح خواهیم داد:

1- بانک مرکزی لهستان

بانک مرکزی لهستان (National Bank of Poland) با خرید تقریبی ۳۱ تن طلا تنها در سه‌ماهه اول سال ۲۰۲۶، جایگاه خود را به عنوان بزرگ‌ترین خریدار رسمی طلا در جهان تثبیت کرد. این کشور که از سال‌های گذشته برنامه فشرده‌ای را برای تقویت ذخایر طلای خود آغاز کرده بود، در سال ۲۰۲۶ نیز با همان شتاب به مسیر خود ادامه داد.

سیاست‌گذاران مالی لهستان خرید طلا را ابزاری حیاتی برای تقویت امنیت ملی و اعتبار مالی کشور در اتحادیه اروپا می‌دانند. لهستان به عنوان کشوری هم‌مرز با مناطق درگیر تنش در شرق اروپا، به شدت نسبت به ثبات ژئوپلیتیک حساس است. رئیس بانک مرکزی لهستان بارها اعلام کرده است که نگهداری طلا به عنوان یک سپر دفاعی، اعتماد بازارهای بین‌المللی را به اقتصاد و پول ملی لهستان (زلوتی) افزایش می‌دهد.

برنامه بلندمدت بانک مرکزی لهستان، رساندن حجم ذخایر طلای کشور به حدود ۷۰۰ تن است. دستیابی به این رقم، لهستان را در میان دارندگان بزرگ‌ترین ذخایر طلای جهان قرار می‌دهد و سهم طلا را در کل ذخایر ارزی این کشور به سطح استانداردهای اقتصادهای تراز اول غرب اروپا می‌رساند. خریدهای مداوم سال ۲۰۲۶ نشان داد که ورشو مصمم است در کوتاه‌ترین زمان ممکن به این هدف استراتژیک دست یابد.

2- بانک مرکزی ازبکستان

بانک مرکزی ازبکستان با ثبت ۲۵ تن خرید طلا در سه ماه نخست سال ۲۰۲۶، رتبه دوم بزرگ‌ترین خریداران جهان را به خود اختصاص داد. ازبکستان که خود یکی از تولیدکنندگان بزرگ طلا در جهان به شمار می‌رود، سیاست مدیریت ذخایر ارزی خود را به طور مستقیم با تولیدات داخلی طلا هماهنگ کرده است.

نکته متمایزکننده ازبکستان در مقایسه با سایر کشورهای جهان، سهم بسیار بالای طلا در کل ذخایر ارزی این کشور است. در سال ۲۰۲۶، طلا حدود ۸۷ درصد از کل ذخایر خارجی ازبکستان را تشکیل می‌دهد. این درصد فوق‌العاده بالا نشان‌دهنده اعتماد کامل تاشکند به طلا به عنوان حافظ اصلی ارزش دارایی‌های ملی است.

هرچند تمرکز بیش از حد روی یک دارایی می‌تواند ریسک‌های خاص خود را داشته باشد، اما مقامات ازبکستان نشان داده‌اند که ترجیح می‌دهند دارایی‌های خود را به جای ارزهای فیات خارجی، در قالب شمش‌های طلای فیزیکی در خزانه‌های خود نگهداری کنند.

بانک مرکزی ازبکستان به عنوان یک تولیدکننده فعال، به طور مداوم بین خرید طلای داخلی و فروش آن در بازارهای جهانی برای مدیریت نقدینگی در گردش است. با این حال، برآیند عملکرد آن‌ها در سه‌ماهه اول ۲۰۲۶ نشان داد که رویکرد انباشت و خرید بر فروش پیشی گرفته و این کشور را به یکی از وزنه‌های اصلی تقاضای فیزیکی در بازار جهانی تبدیل کرده است.

3- بانک مرکزی قزاقستان

بانک مرکزی قزاقستان با ثبت خرید ۱۲ تن طلا در فصل اول ۲۰۲۶، در رتبه سوم جدول بزرگ‌ترین خریداران قرار گرفت. قزاقستان نیز مشابه همسایه خود، ازبکستان، از تولیدکنندگان مطرح طلا است و بخش عمده‌ای از استراتژی خرید خود را بر پایه جذب تولیدات معادن داخلی بنا کرده است.

قزاقستان برای سال‌ها تلاش کرده است تا سهم دلار و سایر ارزهای غربی را در سبد ذخایر خود متعادل کند. مقامات پولی این کشور طلا را ابزاری ایده‌آل برای کاهش ریسک‌های سیستماتیک ناشی از تحریم‌های بین‌المللی و نوسانات شدید بازار ارز می‌دانند. خرید ۱۲ تن طلا در ابتدای سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که قزاقستان قصد دارد جایگاه طلا را به عنوان یک لنگر ثبات در ترازنامه مالی خود حفظ کند و ارتقا دهد.

4- بانک مرکزی چین

بانک مرکزی چین (PBoC) در سه‌ماهه اول سال ۲۰۲۶ حدود ۷ تن طلا به ذخایر خود اضافه کرد. اگرچه این رقم از نظر حجمی چین را در رتبه چهارم قرار می‌دهد و بسیار کمتر از خریدهای لهستان و ازبکستان است، اما اهمیت استراتژیک چین در بازار طلا با هیچ کشور دیگری قابل مقایسه نیست.

پکن از یک الگوی خرید مداوم و طولانی‌مدت پیروی می‌کند. بانک مرکزی چین برای ماه‌های متوالی و بدون وقفه اقدام به خرید طلا در مقادیر مشخص کرده است. این رفتار نشان‌دهنده یک برنامه راهبردی بلندمدت برای دلارزدایی تدریجی از ذخایر عظیمی است که چین در اختیار دارد. خریدهای مستمر و منظم، حتی در حجم‌های کوچک، اثر روانی بسیار قوی‌تری بر بازار جهانی طلا می‌گذارد؛ زیرا به معامله‌گران نشان می‌دهد که تقاضای رسمی چین همیشگی و پایدار است.

چین بزرگ‌ترین دارنده ذخایر ارزی جهان است که بخش عمده آن را اوراق قرضه دولتی آمریکا و دلار تشکیل می‌دهد. در فضای ژئوپلیتیک کنونی، تنوع‌بخشی به این ذخایر عظیم از طریق خرید طلا، یک ضرورت امنیتی برای پکن به شمار می‌رود. طلا دارایی بسیار نقدشونده‌ای است که تحت کنترل هیچ دولت خارجی قرار ندارد و مسدود یا تحریم‌شدنی نیست. به همین دلیل، خریدهای پیوسته چین پیامی واضح به بازارهای جهانی درباره آینده نظام پولی بین‌المللی ارسال می‌کند.

علاوه بر خریداران بزرگ، چند کشور دیگر نیز در سال ۲۰۲۶ فعالیت‌های مثبتی در بازار طلا ثبت کرده‌اند که نشان‌دهنده گسترش تمایل به خرید طلا در مناطق مختلف جغرافیایی است:

5- بانک مرکزی جمهوری چک

بانک مرکزی جمهوری چک با خرید ۵ تن طلا در سه‌ماهه اول ۲۰۲۶، نشان داد که کشورهای اروپای مرکزی در حال هماهنگ‌سازی سیاست‌های ذخایر خود با لهستان هستند. پراگ به دنبال افزایش سهم طلا در سبد دارایی‌های خود است تا بتواند ریسک‌های ناشی از نوسانات یورو و دلار را بهتر مدیریت کند.

6- بانک مرکزی مالزی

بانک مرکزی مالزی با خرید ۵ تن طلا در سه‌ماهه اول سال ۲۰۲۶، یکی از شگفتی‌های بازار امسال بود. مالزی برای چندین سال فعالیت چندانی در بخش خرید طلا نداشت و ذخایر خود را در سطحی ثابت نگه داشته بود. بازگشت مجدد این کشور آسیایی به بازار خرید، نشان می‌دهد که حتی کشورهای جنوب شرق آسیا نیز که ثبات نسبی اقتصادی دارند، طلا را به عنوان یک ابزار بیمه‌ای ضروری در برابر شوک‌های احتمالی آینده ارزیابی می‌کنند.

7- اندونزی و امارات؛ خریدهای خرد اما نمادین

اندونزی با خرید حدود ۲ تن و امارات متحده عربی با ثبت خرید حدود ۱ تن طلا، در میان خریداران فعال سه‌ماهه اول ۲۰۲۶ قرار گرفتند. خرید امارات نشان می‌دهد که حتی کشورهای حاشیه خلیج فارس با وجود داشتن درآمدهای سرشار نفتی و ارتباطات تنگاتنگ مالی با غرب، ترجیح می‌دهند بخشی از مازاد تجاری خود را به طلای فیزیکی تبدیل کنند تا امنیت دارایی‌های ملی خود را در بلندمدت تضمین نمایند.

در ادامه جدول رتبه بندی بیشتر خریداران طلا در سال 2026 را مشاهده می‌کنید:

چرا همه بانک‌های مرکزی در سال ۲۰۲۶ خریدار نبودند؟

یک تحلیل واقع‌بینانه از بازار طلا مستلزم بررسی هر دو سوی بازار است. سیاست‌های انباشت طلا در میان تمامی بانک‌های مرکزی جهان همگانی نیست. در واقع، برخی از کشورها در سال ۲۰۲۶ اقدام به فروش طلا کرده‌اند.

برخی کشورها مانند ترکیه و روسیه در مقاطعی از سال ۲۰۲۶ اقدام به عرضه و فروش بخشی از ذخایر طلای خود در بازارهای داخلی یا بین‌المللی کردند. اما دلیل این حرکت چیست؟

دلایل این رفتار عبارتند از:

• تامین نقدینگی فوری: کشورهایی که با بحران‌های ارزی، تورم بالا یا تحریم‌های شدید اقتصادی مواجه هستند، ممکن است از طلا به عنوان آخرین منبع تأمین نقدینگی استفاده کنند تا ارزش پول ملی خود را حفظ کرده یا واردات کالاهای اساسی را تأمین کنند.
• توازن سبد دارایی: در شرایطی که قیمت طلا در بازارهای جهانی افزایش می‌یابد، برخی بانک‌های مرکزی برای شناسایی سود و توازن مجدد سبد دارایی‌های خود، اقدام به فروش بخشی از طلای خود می‌کنند.
• تامین تقاضای داخلی: در کشورهایی مانند ترکیه که تقاضای مردمی برای طلا بسیار بالا است، بانک مرکزی گاهی طلا را به بازار تزریق می‌کند تا از نوسانات شدید قیمت داخلی و خروج سرمایه جلوگیری کند.

این رفتارها ثابت می‌کند که مدیریت ذخایر طلا یک فرآیند پویا و چندبعدی است و تصمیم‌گیری برای خرید یا فروش طلا به شدت به نیازهای اقتصادی کوتاه‌مدت و بلندمدت هر کشور بستگی دارد.

محرک‌های اصلی خرید طلای توسط بانک‌های مرکزی در سال ۲۰۲۶

چرا طلا در سال ۲۰۲۶ همچنان جذاب‌ترین دارایی برای بانک‌های مرکزی جهان است؟ پاسخ به این سؤال در ویژگی‌های ساختاری طلا و وضعیت فعلی اقتصاد سیاسی جهان نهفته است.

چندین مولفه هستند که با بررسی آنها می توان فهمید چه زمانی خرید طلا توسط بانک های مرکزی تشدید می‌شود. در ادامه این مولفه ها را با هم بررسی خواهیم کرد:

الف؛ تنوع‌بخشی به ذخایر ارزی و دلارزدایی

برای چندین دهه، دلار آمریکا دارایی غالب در ذخایر ارزی بانک‌های مرکزی بود. با این حال، استفاده ابزاری از دلار در قالب تحریم‌های مالی و مسدود کردن ذخایر ارزی برخی کشورها، زنگ خطری جدی را برای بسیاری از بانک‌های مرکزی به صدا درآورده است. طلا به عنوان یک دارایی مستقل از هرگونه حاکمیت ملی، بهترین گزینه برای تنوع‌بخشی و کاهش وابستگی به سیستم مالی مبتنی بر دلار است.

ب؛ مصونیت در برابر ریسک‌های ژئوپلیتیک

سال ۲۰۲۶ همچنان با تنش‌های ژئوپلیتیک در اروپا، خاورمیانه و شرق آسیا همراه است. در زمان وقوع بحران‌های سیاسی یا نظامی، ارزش دارایی‌های کاغذی و ارزها به شدت کاهش می‌یابد یا دسترسی به آن‌ها محدود می‌شود. طلا فاقد ریسک طرف مقابل است؛ یعنی ارزش آن به تعهد مالی یا ثبات سیاسی هیچ کشور یا نهاد دیگری وابسته نیست.

ج؛ مقابله با تورم جهانی و حفظ قدرت خرید

موج‌های تورمی سال‌های اخیر نشان داد که حتی ارزهای معتبری مانند دلار و یورو نیز در معرض کاهش قدرت خرید قرار دارند. طلا در طول تاریخ ثابت کرده است که در بلندمدت قدرت خرید خود را حفظ می‌کند. بانک‌های مرکزی برای جلوگیری از فرسایش ارزش ذخایر ملی خود در برابر تورم جهانی، سهم طلا را افزایش می‌دهند.

اثر خرید بانک‌های مرکزی بر بازار و قیمت جهانی طلا

تقاضای بخش رسمی یکی از ارکان اساسی بازار طلا است و تأثیر عمیقی بر روند قیمتی این فلز گرانبها دارد. بنابراین، سرمایه گذاران حرفه ای، برای سرمایه گذاری روی طلا، همواره آمار خرید طلا توسط بانک های مرکزی را زیر نظر دارند.

• ایجاد کف قیمتی حمایتی: حضور مداوم بانک‌های مرکزی به عنوان خریدار در بازار، مانع از افت شدید قیمت طلا در زمان‌های کاهش تقاضای بخش خصوصی یا افزایش نرخ بهره می‌شود. این خریدها به بازار اطمینان می‌دهد که تقاضای ساختاری قدرتمندی همواره در پس‌زمینه وجود دارد.
• سیگنال‌دهی به سرمایه گذاران خرد: وقتی سرمایه گذاران خرد می‌بینند که نهادهای مالی بزرگ جهان در حال انباشت طلا هستند، انگیزه بیشتری برای خرید طلا پیدا می‌کنند. این امر زنجیره‌ای از تقاضای ثانویه را در بازارهای فیزیکی و صندوق‌های سرمایه گذاری قابل معامله (ETF) طلا ایجاد می‌کند و به رشد قیمت‌ها شتاب می‌بخشد.

ارتباط قیمت جهانی طلا با بازار ایران

برای سرمایه گذاران داخل ایران، قیمت طلا همواره حاصل‌ضرب دو فاکتور اصلی است: نرخ انس جهانی طلا و قیمت دلار در بازار آزاد.

خریدهای مداوم بانک‌های مرکزی در سال ۲۰۲۶ با تقویت قیمت انس جهانی، یکی از موتورهای محرک قیمت طلا در بازار داخلی ایران بوده است.

سرمایه گذارانی که در بازار طلا، سکه پارسیان یا صندوق‌های طلا فعال هستند، باید به طور مستمر آمارهای خرید بانک‌های مرکزی جهانی را رصد کنند؛ زیرا هرگونه تغییر مسیر یا افزایش حجم خرید این نهادها، سیگنالی مستقیم برای حرکت بعدی قیمت‌ها در بازار داخلی خواهد بود.

نتیجه‌گیری؛ چشم انداز آینده خرید طلا توسط بانک های مرکزی

آمار و اطلاعات سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که اشتیاق بانک‌های مرکزی برای انباشت طلا فروکش نکرده است. لهستان به عنوان پرچمدار خریداران در اروپا، ازبکستان و قزاقستان به عنوان خریداران بزرگ آسیایی، و چین به عنوان خریدار استراتژیک، نقشی محوری در هدایت جریان تقاضای رسمی ایفا می‌کنند.

این روند پیامی روشن برای بازارهای مالی دارد: در جهان امروز که با عدم قطعیت‌های اقتصادی، ریسک‌های ژئوپلیتیک و گذار در ساختارهای پولی همراه است، طلا همچنان پناهگاه امن نهایی باقی مانده است. سرمایه گذاران هوشمند با درک این رفتار بانک‌های مرکزی، می‌توانند استراتژی‌های مالی خود را در بازار دارایی‌های امن نظیر طلا و نقره بهینه‌سازی کرده و پورتفوی خود را در برابر نوسانات آینده محافظت کنند.

سوالات متداول (FAQ)