طرح خانه ریز چیست؟ چگونه می توان در آن سرمایه گذاری کرد؟ چه مزایا و ریسک هایی دارد؟ آیا می توان با خانه ریز صاحب خانه شد؟ اخیرا شهرداری تهران طرحی با عنوان خانه ریز معرفی کرده است که هدف آن فراهم کردن امکان مشارکت شهروندان در پروژههای ساختمانی با سرمایههای خرد است. به همین دلیل، قصد داریم در این مقاله از آکادمی کارینکس، به صورت جامع این طرح را بررسی کنیم و به پرسش هایی که در این زمینه وجود دارند، پاسخ دهیم، پس با ما همراه باشید.
هدف از ارائه طرح خانه ریز، بستری برای معاملات مبتنی بر ملک با سرمایه کم برای اقشاری است که نمی توانند با سرمایه های سنگین وارد پروژه های ملکی یا ساختمانی شوند. در این طرح، افراد بهجای خرید یک واحد مسکونی کامل، میتوانند بخش کوچکی از ارزش اقتصادی یک پروژه ساختمانی را خریداری کنند و متناسب با میزان مشارکت خود از منافع آن بهرهمند شوند.

خانه ریز چیست؟ به زبان ساده
طرح خانه ریز شهرداری تهران، برای مشارکت سرمایه های خرد در پروژه های ملکی و ساختمانی ارائه شده، که ارزش هر واحد قابل معامله آن معادل یک صدم مترمربع از پروژههای معتبر واقعی است؛ افراد میتوانند متناسب با بودجه خود در این طرح سرمایه گذاری کنند.
بر اساس توضیحی که مسئولان شهرداری تهران ارائه کرده اند و در بالا هم به آن اشاره کردیم، هر واحد خانه ریز معادل ۰٫۰۱ مترمربع از ارزش پروژه است ( هر ۱۰۰ خانه ریز معادل یک مترمربع).
آیا با خانه ریز، مالک ساختمان میشویم؟
خیر، در این طرح، شما مالک بخشی از ساختمان نخواهید بود، بر اساس تعریف سازمان سرمایه گذاری و مشارکتهای مردمی شهرداری تهران، سرمایه گذار در منافع اقتصادی پروژه مشارکت خواهد کرد و حقوق او بر اساس قرارداد و سازکار تعریفشده برای طرح مشخص خواهد شد.
بستر عرضه این دارایی نیز از طریق سامانه خانه ریز شهرزاد به نشانی khanehriz.shahrzadcity.ir در اختیار متقاضیان قرار گرفته است.
با روشهای سرمایهگذاری در ملک با سرمایه کم بیشتر آشنا شوید!
طرح خانه ریز چگونه کار میکند؟
در طرح خانه ریز، بخشی از منافع اقتصادی پروژههای ساختمانی به سهمهای کوچک تقسیم میشود تا شهروندان بتوانند متناسب با سرمایه خود در تأمین مالی و منافع حاصل از ساختوساز مشارکت کنند. به این ترتیب، امکان سرمایه گذاری در پروژههای ساختمانی بدون نیاز به خرید یک ملک کامل فراهم میشود.
برای نمونه در پروژه فجر ( تنها پروژه فعال در زمان نگارش ابتدایی این مقاله در آبان 1405)، شهرداری تهران بخشی از آورده و سهم پروژه را در اختیار دارد و سرمایه گذار نیز مسئولیت تأمین مالی و اجرای عملیات ساختمانی را بر عهده گرفته است. بخشی از سهم شهرداری از طریق سامانه خانه ریز به شهروندان عرضه میشود.
افراد با خرید واحدهای خانه ریز متناسب با بودجه ای که در اختیار دارند، در منافع اقتصادی پروژه مشارکت میکنند. ارزش دارایی آنها نیز با توجه به سازکار قیمتگذاری، شرایط بازار و وضعیت پیشرفت پروژه تغییر میکند.
بهطور کلی، میتوان سازکار خانه ریز را در چند مرحله توضیح داد:
- تعریف پروژه ساختمانی: ابتدا یک پروژه مشخص با اطلاعاتی مانند موقعیت زمین، مساحت، تعداد طبقات، کاربری، نقشهها و مجوزهای مربوطه تعریف میشود.
- تعیین سهمهای مشارکت: ارزش اقتصادی پروژه به واحدهای کوچکتری تقسیم میشود که در طرح خانه ریز، هر واحد معادل ۰٫۰۱ مترمربع در نظر گرفته شده است.
- عرضه خانه ریزها: بخشی از سهم پروژه از طریق سامانه در اختیار متقاضیان قرار میگیرد. افراد میتوانند متناسب با بودجه خود تعداد مشخصی خانه ریز خریداری کنند.
- اجرای پروژه ساختمانی: سرمایه گذار مسئولیت تأمین مالی و اجرای تعهدات ساختمانی را مطابق قرارداد بر عهده دارد و پروژه وارد مراحل اجرایی میشود.
- ارزشگذاری و معامله: ارزش خانه ریزها بهصورت دورهای و بر اساس سازکار کارشناسی اعلامشده بهروزرسانی میشود. همچنین امکان خرید و فروش سهمها در بستر معاملاتی طرح ( خرید مستقیم از عرضه کننده یا خرید از دیگران) پیشبینی شده است.
- تعیین تکلیف منافع پروژه: پس از رسیدن پروژه به مرحله نهایی، منافع حاصل از آن مطابق قرارداد و سازکار واگذاری و تسویه میان ذینفعان تقسیم میشود.
هر خانه ریز معادل چند مترمربع است؟
طبق تعریف ارائهشده از سوی مسئولان طرح، هر خانه ریز معادل ۰٫۰۱ مترمربع از ارزش اقتصادی پروژه خواهد بود، یعنی سرمایه گذار می تواند با خرید 100 واحد خانه ریز، معادل یک متر مربع از ارزش ساختمان را خریداری نماید.
قیمت خانه ریز چگونه تعیین میشود؟
بر اساس توضیحات منتشرشده از سوی مدیرعامل سازمان سرمایه گذاری و مشارکتهای مردمی شهرداری تهران، قیمتگذاری خانه ریز بهصورت ماهانه و توسط کارشناسان رسمی دادگستری انجام میشود. قیمتهای پایه و تغییرات ارزش نیز در سامانه منتشر میشوند تا متقاضیان بتوانند وضعیت دارایی خود را بررسی کنند.
با توجه به این موضوع، ارزش خانه ریز تحت تاثیر عوامل مختلفی قرار میگیرد که مهمترین آنها عبارتاند از:
- پیشرفت فیزیکی پروژه: با پیشرفت عملیات ساختمانی، بخشی از ارزش اقتصادی پروژه ایجاد میشود. برای مثال، پیشرفت از مرحله خاکبرداری و فونداسیون به مراحل اسکلت، سفتکاری و نازککاری میتواند بر ارزشگذاری پروژه تأثیر بگذارد.
- تغییرات قیمت مسکن: بازار املاک تحت تأثیر عواملی مانند تورم عمومی، قیمت زمین، میزان عرضه و تقاضا و شرایط اقتصادی قرار دارد. تغییر ارزش روز املاک نیز میتواند در ارزشگذاری پروژه و خانه ریز منعکس شود.
- موقعیت و مشخصات پروژه: منطقه جغرافیایی، دسترسی به امکانات شهری، کاربری ساختمان، کیفیت ساخت و ویژگیهای فنی پروژه از جمله عواملی هستند که بر ارزش اقتصادی ملک تأثیر میگذارند.
برای نمونه، در گزارش منتشرشده در ۲۰ آبان ۱۴۰۵ در پایگاه خبری شهر، اعلام شد که قیمت کارشناسی هر مترمربع پروژه در مهرماه به حدود ۲۳۸ میلیون تومان رسیده است؛ درحالیکه قیمت مسکن آماده در مقایسه اعلامشده حدود 360 میلیون تومان بوده است.
طبق آخرین آمار موجود ( در زمان نگارش مقاله در آبان 1405) ارزش هر خانه ریز پروژه فجر معادل 2.383.000 تومان است.
نکته بسیار مهم: با توجه به تغییرات قیمت مسکن در تهران، برای اطلاع از قیمت خرید، باید آخرین ارزش اعلامشده در سامانه خانه ریز بررسی شود.
همچنین توصیه میکنیم بخوانید: ” توکنایز ملک و مسکن چیست؟ “
پروژههای جدید خانه ریز کداماند؟
فعلا نخستین و تنها پروژه عرضهشده در بستر خانه ریز، پروژه فجر در منطقه ۵ تهران، محدوده بلوار آیتالله کاشانی است.
این پروژه با مشخصات زیر در حال اجراست:
- مساحت زمین: حدود ۱۲۰۵ مترمربع
- زیربنای ناخالص: ۱۰ هزار و ۲۹۰ مترمربع
- زیربنای خالص مسکونی: ۶۴۸۰ مترمربع
- تعداد طبقات: ۹ طبقه روی زمین و ۲ طبقه زیرزمین
- تعداد واحدهای مسکونی: ۵۴ واحد
- ظرفیت کل: حدود ۶۴۸ هزار واحد خانه ریز
- سهم مشارکت: ۴۰ درصد برای سرمایه گذار و ۶۰ درصد برای شهرداری تهران
- میزان عرضه: حدود ۴۷ هزار خانه ریز از سهم شهرداری در ۱۰ مرحله
- پیشرفت فیزیکی: حدود ۱۲.۷ درصد، طبق گزارش ۲۰ آبان ۱۴۰۵
اما بر اساس اظهارات مدیرعامل سازمان سرمایه گذاری و مشارکتهای مردمی شهرداری تهران در آبان ۱۴۰۵، برنامهریزی برای تعریف و عرضه ۲ تا ۵ پروژه جدید در مناطق ۴، ۱۵ و ۱۶ تهران انجام شده است. همچنین شهرداری تهران اعلام کرده است که مذاکراتی برای استفاده از این الگو در سایر کلانشهرها صورت گرفته و آمادگی دارد بستر و تجربه اجرایی طرح را در اختیار شهرهای دیگر قرار دهد.

چگونه در طرح خانه ریز سرمایه گذاری کنیم؟
برای سرمایه گذاری در طرح خانه ریز، باید به سایت این طرح که در بستر سامانه شهرزاد پیاده سازی شده است، مراجعه فرمایید. بعد از ثبت نام در سامانه شهرزاد و احراز هویت، می توانید روی پروژه های خانه ریز موجود، سرمایه گذاری نمایید.
نحوه سرمایه گذاری در طرح خانه ریز به دو صورت امکانپذیر خواهد بود:
1- خرید مستقیم از سامانه خانه ریز
در این روش، متقاضی میتواند با مراجعه به سامانه رسمی خانه ریز به نشانی khanehriz.shahrzadcity.ir و ورود از طریق بستر شهرزاد، در مراحل عرضه پروژههای ساختمانی شرکت کند. پس از ثبتنام و ورود به حساب کاربری، امکان مشاهده پروژههای عرضهشده، اطلاعات مربوط به آنها و تعداد واحدهای قابل خرید فراهم میشود.
عرضه خانه ریزها بهصورت مرحلهای انجام میشود؛ بنابراین تمام ظرفیت پروژه لزوماًبهصورت یکجا در اختیار متقاضیان قرار نمیگیرد. برای مثال، در پروژه فجر بخشی از ظرفیت شهرداری طی چند مرحله و در قالب عرضههای جداگانه به فروش رسیده است. متقاضیان میتوانند با بررسی قیمت اعلامشده و میزان سرمایه موردنظر، تعداد خانه ریزهای دلخواه خود را خریداری کنند.
2- خرید خانه ریز از دیگران ( دارندگان قبلی)
روش دوم، خرید خانه ریز از افرادی است که پیشتر در پروژه سرمایه گذاری کردهاند و اکنون قصد فروش امتیازهای خود را دارند. این معاملات از طریق بازار خریدوفروش در سامانه خانه ریز انجام میشود و متقاضیان میتوانند سفارشهای فروش ثبتشده را مشاهده و برای خرید آنها اقدام کنند.
در این روش، قیمت معامله صرفا به قیمت اولیه عرضه محدود نیست و تحت تأثیر عرضه و تقاضا در بازار تعیین میشود. در کنار آن، قیمت پایه خانه ریزها بهصورت ماهانه و با نظر کارشناسان رسمی دادگستری بهروزرسانی میشود. به همین دلیل، بهتر است خریداران پیش از ثبت سفارش، هم قیمت پایه کارشناسی و هم قیمت سفارشهای خریدوفروش و معاملات موجود را بررسی کنند تا از خرید با قیمت غیرمتعارف جلوگیری شود.
نقدشوندگی طرح خانه ریز چگونه است؟
در مردادماه ۱۴۰۵، مدیرعامل سازمان سرمایه گذاری شهرداری تهران اعلام کرده بود که فرآیند نقدشوندگی سرمایه در صورت ثبت درخواست فروش، حداکثر ۷۲ ساعت زمان میبرد. بااینحال، این وعده باید در چارچوب تعهدات رسمی و شرایط اجرایی سامانه بررسی شود.
منبع: تسنیم
آیا با خرید خانه ریز میتوان صاحب خانه شد؟
یکی از ویژگیهای مطرحشده در طرح خانه ریز، امکان افزایش تدریجی سرمایه و حرکت به سمت دریافت یک واحد مسکونی است. افراد میتوانند متناسب با توان مالی خود، در مراحل مختلف خانه ریز بیشتری خریداری کنند و در پایان پروژه، در فرآیند واگذاری واحدها از اولویتهای اعلامشده برای دارندگان امتیاز برخوردار شوند.
بااینحال، دریافت آپارتمان به تعداد سهمهای خریداریشده، ارزش نهایی واحدها، شرایط مزایده و پرداخت احتمالی مابهالتفاوت بستگی دارد و صرف خرید خانه ریز، مالکیت یا دریافت یک واحد مشخص را تضمین نمیکند.
مزایای سرمایه گذاری در طرح خانه ریز
طرح خانه ریز با هدف کاهش موانع ورود به بازار مسکن و با هدف تسهیل خانهدار شدن شهروندان بهشیوه مشارکـت در پروژههـای واقعی طراحی شده است. این مدل میتواند برای گروهی از سرمایه گذاران که امکان خرید یک ملک کامل را ندارند، فرصت مشارکت در پروژههای ساختمانی را فراهم کند.

مهمترین مزایای خانه ریز عبارتند از:
- نقدشوندگی بالا: یکی از مزایای خانه ریز، فراهم شدن امکان خریدوفروش امتیازهای سرمایه گذاری در سامانه است. دارندگان خانه ریز میتوانند در صورت نیاز، امتیازهای خود را برای فروش عرضه کنند؛ به گفته مدیرعامل سازمان سرمایه گذاری شهرداری تهران، فرآیند نقدشوندگی سرمایه در صورت ثبت درخواست فروش، حداکثر ۷۲ ساعت زمان میبرد
- ورود به بازار ملک با سرمایه خرد: برای سرمایه گذاری در بازار مسکن معمولاً به سرمایه قابلتوجهی نیاز است؛ اما در طرح خانه ریز، ارزش اقتصادی پروژه به سهمهای کوچکتری تقسیم شده است. به همین دلیل، افراد میتوانند متناسب با بودجه خود و بدون خرید یک واحد کامل، در پروژههای ساختمانی مشارکت کنند.
- بهرهمندی از سود سرمایه گذاری: با سرمایه گذاری در خانه ریز، افراد در منافع اقتصادی پروژه ساختمانی مشارکت میکنند. در صورت افزایش ارزش پروژه و تحقق بازده مورد انتظار، امکان کسب سود برای سرمایه گذاران وجود دارد؛ هرچند میزان سود قطعی یا تضمینشده نیست.
- بهرهمندی از سود ساختوساز و رشد قیمت ملک: بازده اقتصادی پروژههای ساختمانی میتواند از دو عامل تأثیر بگیرد: افزایش ارزش ملک در طول زمان و ایجاد ارزش افزوده از طریق ساختوساز. بنابراین سرمایه گذاران خانه ریز ممکن است از منافع اقتصادی ناشی از این عوامل بهرهمند شوند؛ البته میزان بازده به هزینهها، شرایط بازار و مفاد قرارداد بستگی دارد.
- اجرا و تکمیل پروژهها با شهرداری تهران: پروژههای خانه ریز در چارچوب طرح مشارکت شهرداری تهران اجرا میشوند و شهرداری بهعنوان یکی از طرفهای پروژه در آن نقش دارد. حضور این نهاد عمومی میتواند به ایجاد چارچوب اجرایی و نظارتی مشخص کمک کند؛ بااینحال، بهتنهایی تضمینکننده تکمیل پروژه در زمان مقرر نیست.
- حذف واسطههای بازار: خرید مستقیم خانه ریز از طریق سامانه رسمی، نیاز به مراجعه به واسطههای سنتی بازار مسکن را کاهش میدهد. این موضوع میتواند فرایند خریدوفروش را سادهتر کند و امکان دسترسی مستقیم و شفافتر به اطلاعات پروژه و سفارشهای معاملاتی را فراهم آورد.
- قراردادهای شفاف و قابل پیگیری: فعالیت در بستر رسمی خانه ریز و ثبت اطلاعات معاملات و حقوق سرمایه گذاران در سامانه، امکان پیگیری سوابق و جزئیات مشارکت را فراهم میکند. همچنین بررسی قراردادها و تعهدات طرفین پیش از خرید، به سرمایه گذاران کمک میکند با آگاهی بیشتری درباره شرایط و ریسکهای سرمایه گذاری تصمیم بگیرند.
معایب و ریسکهای سرمایه گذاری در خانه ریز چیست؟
البته، سرمایه گذاری در طرح خانه ریز شهرداری تهران، علاوه بر تمامی جذابیت هایی که ممکن است داشته باشد، ریسک هایی نیز خواهد داشت که در ادامه به آنها اشاره خواهیم کرد:
- ریسک تأخیر در اجرای پروژه: عواملی مانند مشکلات مالی، تأمین مصالح، دریافت مجوزها و عملکرد سرمایه گذار ممکن است باعث تأخیر در ساختوساز شوند و زمان دستیابی به منافع سرمایه گذاری را به تعویق بیندازند.
- ریسک تغییرات بازار مسکن: قیمت املاک همواره صعودی نیست و عواملی مانند رکود معاملات، کاهش تقاضا و تغییر شرایط اقتصادی میتوانند ارزش پروژه و بازده سرمایه گذاری را تحت تأثیر قرار دهند.
- ریسکها و ابهامات حقوقی: خرید خانه ریز به معنای مالکیت مستقیم و دریافت سند رسمی بخشی از ملک نیست؛ بنابراین بررسی قرارداد، تعهدات طرفین، حقوق سرمایه گذار و ضمانتهای اجرایی پیش از خرید اهمیت زیادی دارد.
- وابستگی به عملکرد سرمایه گذار و نظارت: توان مالی و اجرایی سرمایه گذار و کیفیت نظارت بر پروژه، نقش مهمی در تکمیل بهموقع ساختمان دارند. ضعف در مدیریت یا انجام تعهدات میتواند موجب توقف یا تأخیر در اجرای پروژه شود.
تفاوت خانه ریز با خرید متری مسکن چیست؟
در خرید متری مسکن، بسته به ساختار حقوقی طرح، خریدار ممکن است مالک مشاعی بخشی از یک ملک یا دارنده حقوق قراردادی مرتبط با آن باشد؛ اما در خانه ریز، سرمایه گذار در منافع اقتصادی پروژه مشارکت میکند و صرف خرید سهم، مالک رسمی بخشی از ساختمان نمیشود. همچنین امکان دریافت واحد مسکونی در پایان پروژه، تابع شرایط واگذاری و تعهدات قراردادی است.
همچنین توصیه میکنیم بخوانید: ” روش های سرمایه گذاری در ملک با سرمایه کم“
تفاوت خانه ریز با پیشفروش آپارتمان چیست؟
در پیشفروش، خریدار معمولاً یک واحد مسکونی مشخص با متراژ و مشخصات معین را بر اساس قرارداد پیشخرید میکند و متعهد به پرداخت مبالغ توافقشده میشود. اما در خانه ریز، فرد بهجای خرید یک واحد مشخص، سهمهایی از منافع اقتصادی پروژه را تهیه میکند و میتواند متناسب با توان مالی خود، تعداد آنها را افزایش دهد. دریافت احتمالی آپارتمان نیز به شرایط نهایی واگذاری و تسویه مالی بستگی دارد.
جمعبندی نهایی؛ تحول آینده بازار مسکن تهران با راهاندازی طرح خانهریز
طرح خانهریز را میتوان تلاشی برای تغییر شیوه مشارکت شهروندان در بازار مسکن تهران دانست؛ مدلی که با تقسیم ارزش اقتصادی پروژههای ساختمانی به سهمهای کوچکتر، امکان سرمایه گذاری با مبالغ کمتر را فراهم میکند.
اجرای پروژه فجر در منطقه ۵ تهران، نخستین گام عملی این طرح است و برنامهریزی برای عرضه پروژههای جدید نیز میتواند دامنه آن را در آینده گسترش دهد. در صورت اجرای موفق، این الگو ظرفیت آن را دارد که مسیر تازهای برای ورود سرمایههای خرد به بخش ساختوساز ایجاد کند.
بااینحال، آینده خانهریز صرفاً به افزایش تعداد پروژهها وابسته نیست؛ بلکه شفافیت قراردادها، نظارت بر روند ساخت، ارزشگذاری منصفانه، امکان واقعی نقدشوندگی و پایبندی طرفین به تعهدات نیز در موفقیت آن نقش تعیینکننده دارند. بنابراین، خانهریز میتواند فرصتی متفاوت برای مشارکت در بازار مسکن باشد، اما سرمایه گذاران باید پیش از ورود، شرایط حقوقی و مالی طرح و ریسکهای احتمالی آن را بهدقت بررسی کنند.
سوالات متداول (FAQ)
خانه ریز چیست؟
خانه ریز طرحی برای مشارکت سرمایههای خرد در پروژههای ساختمانی است که در آن افراد میتوانند بهجای خرید یک واحد کامل، بخشی از ارزش اقتصادی پروژه را خریداری کنند.
هر خانه ریز معادل چند متر است؟
هر خانه ریز معادل ۰٫۰۱ مترمربع از ارزش اقتصادی پروژه در نظر گرفته شده است؛ بنابراین ۱۰۰ خانه ریز معادل یک مترمربع خواهد بود.
از کجا میتوان خانه ریز خرید؟
خرید خانه ریز از طریق سامانه رسمی آن در بستر شهرزاد شهرداری تهران به نشانی khanehriz.shahrzadcity.ir انجام میشود.
آیا خرید خانه ریز به معنای مالکیت بخشی از آپارتمان است؟
خیر. خرید خانه ریز در مرحله سرمایه گذاری به معنای دریافت سند مالکیت مشاعی از ابتدا نیست؛ بلکه فرد در منافع اقتصادی پروژه مشارکت میکند و حقوق او بر اساس قرارداد مشخص میشود.
آیا امکان فروش خانه ریز وجود دارد؟
بله، برای خرید و فروش خانه ریز بستر معاملاتی پیشبینی شده است. بااینحال، شرایط معامله و تعهدات مربوط به نقدشوندگی باید در مقررات و قرارداد طرح بررسی شوند.
آیا با خرید خانه ریز میتوان صاحب خانه شد؟
بله، هدف اصلی طرح خانه ریز، فراهم کردن بستری برای تسهیل خانه دار شدن شهروندان تهرانی است و طبق سازکار اعلامشده، دارندگان خانه ریز در فرآیند واگذاری نهایی پروژه از اولویت برخوردار میشوند.

